فیفا حق نشر جام جهانی ۲۰۳۰ در امریکا را به داوطلبی گذاشت
فیفا روند داوطلبی برای فروش حقوق پخش تلویزیونی و دیجیتالی جام جهانی فوتبال ۲۰۳۰ در ایالات متحده امریکا و پورتوریکو را آغاز کرده و امکان دریافت حقوق جام جهانی ۲۰۳۴ را نیز در نظر گرفته است. این روند در شرایطی آغاز می‌شود که افزایش مخاطبان فوتبال، رقابت میان شبکه‌های تلویزیونی و پلتفرم‌های پخش اینترنتی را بر سر رویدادهای بزرگ ورزشی تشدید کرده است.
فدراسیون بین‌المللی فوتبال (فیفا) روند داوطلبی برای فروش حقوق پخش جام جهانی فوتبال ۲۰۳۰ در ایالات متحده امریکا و پورتوریکو را آغاز کرد؛ روندی که شبکه‌های تلویزیونی و پلتفرم‌های پخش اینترنتی را برای دستیابی به یکی از پرمخاطب‌ترین رویدادهای ورزشی جهان وارد رقابت می‌کند.
فیفا روز پنجشنبه، ۲۲ اکتوبر، اعلام کرد شرکت‌های علاقه‌مند می‌توانند علاوه بر حقوق پخش جام جهانی ۲۰۳۰، برای دریافت حقوق جام جهانی ۲۰۳۴ نیز پیشنهاد ارائه کنند.
آخرین مهلت ارائه پیشنهادها، ۱۹ نومبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲ ظهر به وقت معیاری شرق امریکا تعیین شده است.
آغاز این روند پس از آن صورت می‌گیرد که جام جهانی ۲۰۲۶ با افزایش چشمگیر مخاطبان تلویزیونی و اینترنتی در ایالات متحده همراه بود.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی فیفا، مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ به‌طور میانگین در هر مسابقه ۱۳.۵ میلیون بیننده در شبکه‌های تلویزیونی و پلتفرم‌های اینترنتی امریکا داشت.
این رقم در مقایسه با جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، ۱۶۶ درصد افزایش را نشان می‌دهد.
فیفا همچنین اعلام کرده است که مسابقه نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ به‌طور میانگین ۶۳ میلیون بیننده در امریکا داشته و به پربیننده‌ترین مسابقه فوتبال در تاریخ این کشور تبدیل شده است.
این آمار جایگاه تجارتی جام جهانی را در بازار رسانه‌ای امریکا تقویت می‌کند، اما فیفا تاکنون ارزش مالی مورد انتظار خود از قرارداد جدید را اعلام نکرده است.
رقابت تلویزیون و پلتفرم‌های اینترنتی
روند تازه داوطلبی در شرایطی آغاز می‌شود که پلتفرم‌های پخش اینترنتی در سال‌های اخیر حضور گسترده‌تری در بازار حقوق رسانه‌ای ورزش پیدا کرده‌اند.
شبکه‌های تلویزیونی سنتی برای جذب مخاطبان گسترده و درآمدهای تبلیغاتی به مسابقات بزرگ ورزشی وابسته‌اند، در حالی که شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات دیجیتالی نیز سرمایه‌گذاری خود را در پخش زنده ورزش افزایش داده‌اند.
در جام جهانی ۲۰۲۶، شبکه فاکس حقوق پخش انگلیسی‌زبان مسابقات را در امریکا در اختیار داشت و تلموندو مسئول پخش اسپانیایی‌زبان بود.
اکنون فیفا می‌تواند پیشنهادهای متفاوتی را برای پخش مسابقات از طریق تلویزیون، خدمات دیجیتالی یا ترکیبی از این دو بررسی کند.
این نهاد اعلام کرده که از شیوه‌های نوآورانه برای دسترسی به مخاطبان بیشتر استقبال می‌کند.
با این حال، هنوز مشخص نیست کدام شرکت‌ها در داوطلبی شرکت خواهند کرد و آیا حقوق پخش به یک مجموعه رسانه‌ای واگذار خواهد شد یا میان چند شرکت تقسیم می‌شود.
شیوه واگذاری حقوق پخش می‌تواند بر چگونگی دسترسی تماشاگران به مسابقات آینده تأثیر بگذارد.
یکی از پرسش‌های مهم این است که آیا مسابقات همچنان از طریق شبکه‌های تلویزیونی در دسترس شمار زیادی از مخاطبان خواهد بود یا استفاده از خدمات اشتراکی اینترنتی نقش پررنگ‌تری پیدا خواهد کرد.
در حال حاضر هیچ تصمیم رسمی درباره هزینه اشتراک، شرایط دسترسی مخاطبان یا میزان پخش رایگان مسابقات اعلام نشده است.
این موضوع پس از تعیین شرکت‌های برنده و اعلام برنامه‌های پوشش رسانه‌ای آنان روشن‌تر خواهد شد.
فیفا و ارزش اقتصادی مخاطبان
اهمیت تجارتی داوطلبی جدید با افزایش شمار بینندگان جام جهانی ۲۰۲۶ ارتباط مستقیم دارد.
بر اساس آمار فیفا، این رقابت‌ها در ایالات متحده به‌طور میانگین در هر مسابقه ۱۳.۵ میلیون بیننده داشت.
همچنین هر مسابقه تیم ملی فوتبال مردان امریکا بیش از ۲۰ میلیون بیننده را جذب کرد و مسابقه نهایی به میانگین ۶۳ میلیون بیننده رسید.
این آمار نشان‌دهنده گستردگی بازار مخاطبان فوتبال در امریکا پس از میزبانی مشترک جام جهانی توسط ایالات متحده، کانادا و مکسیکو است.
با این حال، شمار بالای بینندگان به‌تنهایی ارزش مالی قراردادهای آینده را تعیین نمی‌کند.
شرکت‌های علاقه‌مند باید هزینه خرید حقوق پخش را در برابر درآمد احتمالی تبلیغات، اشتراک خدمات دیجیتالی و اهداف تجارتی خود ارزیابی کنند.
فیفا نیز باید میان ارزش مالی پیشنهادها و هدف اعلام‌شده‌اش برای دسترسی به مخاطبان بیشتر تصمیم بگیرد.
درآمد رسانه‌ای و توسعه فوتبال
فیفا فروش حقوق رسانه‌ای مسابقات خود را یکی از منابع مهم درآمد برای حمایت از برنامه‌های فوتبال در سراسر جهان معرفی می‌کند.
بخشی از درآمدهای این سازمان از طریق برنامه‌های توسعه‌ای، از جمله برنامه FIFA Forward، برای حمایت از فدراسیون‌های عضو و فعالیت‌های مرتبط با توسعه فوتبال استفاده می‌شود.
با این حال، فیفا هنوز میزان درآمد احتمالی قرارداد جدید یا نحوه اختصاص درآمد اضافی آن را مشخص نکرده است.
این موضوع برای فدراسیون‌های کشورهای در حال توسعه نیز اهمیت دارد؛ زیرا کمک‌های بین‌المللی می‌توانند در ایجاد زیربناهای ورزشی، برگزاری مسابقات و توسعه برنامه‌های فنی نقش داشته باشند.
افغانستان نیز عضو فیفا است، اما داوطلبی کنونی تنها حقوق پخش در ایالات متحده امریکا و پورتوریکو را شامل می‌شود و ارتباط مستقیمی با حقوق نشر مسابقات در افغانستان ندارد.
همچنین تاکنون هیچ سهم مشخص مالی از این قرارداد برای فوتبال افغانستان اعلام نشده است.
هرگونه منفعت غیرمستقیم برای فوتبال افغانستان به تصمیم‌های بعدی فیفا درباره توزیع درآمد و بودجه‌های توسعه‌ای وابسته خواهد بود.
میزبانی دو جام جهانی آینده
جام جهانی ۲۰۳۰ به میزبانی مشترک مراکش، پرتگال و اسپانیا برگزار خواهد شد و سه مسابقه ویژه صدمین سالگرد جام جهانی نیز در ارجنتاین، پاراگوای و یوروگوای انجام می‌شود.
عربستان سعودی میزبان جام جهانی ۲۰۳۴ خواهد بود.
ماتیاس گرافستروم، دبیرکل فیفا، گفته است که این سازمان به‌دنبال شریک رسانه‌ای است که بتواند مسابقات را از راه‌های مختلف در دسترس مخاطبان قرار دهد.
گرافستروم در اعلامیه فیفا گفته است که دو جام جهانی آینده باید بر موفقیت جام جهانی ۲۰۲۶ تکیه کنند و شرکای رسانه‌ای در رشد فوتبال در امریکای شمالی نقش داشته باشند.
برای شرکت‌های رسانه‌ای، پرسش اصلی اکنون ارزش اقتصادی سرمایه‌گذاری روی حقوق پخش یک یا هر دو جام جهانی آینده است.
اما برای تماشاگران، موضوع مهم پس از پایان داوطلبی روشن خواهد شد: این‌که مسابقات از چه راه‌هایی و با چه هزینه‌ای قابل تماشا خواهند بود.
مهلت ۱۹ نومبر مرحله بعدی روندی است که می‌تواند شیوه پوشش رسانه‌ای جام جهانی در ایالات متحده را برای بخش بزرگی از دهه آینده شکل دهد.
اعلامیه رسمی فیفا، ۲۲ اکتوبر ۲۰۲۶؛ گزارش رویترز درباره داوطلبی حقوق پخش جام‌های جهانی ۲۰۳۰ و ۲۰۳۴.
